De katoenrat (Sigmodon hispidus), ook wel ruigbehaarde katoenrat genoemd, is een fascinerend knaagdier dat vooral in de zuidelijke Verenigde Staten, Mexico en delen van Zuid-Amerika voorkomt. Hier zijn de interessantste weetjes op een rij:
Uiterlijk en kenmerken
- Ruige vacht: Ze hebben een stugge, ruige vacht (vandaar "hispid" of "ruigbehaard") die bruin, grijs en zwart gemengd is, wat lijkt op de kleur van watermeloenpitten.
- Korte staart: Hun staart is geschubd, dun behaard en opvallend korter dan de rest van hun lichaam.
- Formaat: Ze zijn middelgroot, met een totale lengte tot ongeveer 36 cm (inclusief staart) en een gewicht tussen de 100 en 225 gram.
Leefwijze en gedrag
- Nestbouw: Katoenratten maken nesten van gras, zowel onder de grond als in ondiepe holen op de grond.
- Actief in de schemering: Ze zijn actief tijdens de schemering en 's nachts, maar kunnen ook overdag worden gezien.
- Slechte zwemmers: In tegenstelling tot sommige andere rattensoorten, zijn ze niet goed in zwemmen en hebben ze de neiging te zinken.
- Snel voortplanten: Katoenratten zijn zeer productief. Ze kunnen het hele jaar door nesten krijgen, met gemiddeld 5 tot 7 jongen (soms wel 15) per keer.
- Korte levensduur: Ze worden in de natuur niet oud; vaak overleven ze niet langer dan 3 tot 6 maanden.
Dieet en habitat
- Herbivoren met een voorkeur voor groen: Ze eten voornamelijk wortels, stengels, bladeren en zaden van grasachtige planten.
- Opportunisten: Ze staan erom bekend dat ze soms ook insecten, eieren van grondbroedende vogels en kleine krabben eten.
- Katoenvernietigers: Hun naam danken ze aan het feit dat ze vaak in katoenvelden leven en schade toebrengen aan suikerriet, maïs en katoenplantages.
- Leefomgeving: Ze geven de voorkeur aan ruige grasvelden, opgedroogde moerassen en de randen van landbouwvelden.
Bijzonderheden
- Natuurlijke vijanden: Ze vormen een belangrijke voedselbron voor roofvogels (uilen), slangen en vossen.
- Andere soort dan de bruine rat: Ze zijn familie van de Cricetidae (hamsters en woelmuizen) en verschillen sterk van de bekende bruine rat (Muridae).
- S-vormige tanden: De geslachtsnaam Sigmodon komt van het Grieks voor "S-tand", wat verwijst naar de kenmerkende S-vormige kroon op hun kiezen.
Katoenratten staan niet op de Nederlandse huis- en hobbydierenlijst en worden in hun leefgebied vaak als plaagdier beschouwd vanwege de schade aan landbouwgewassen.